Cimasub

CIMASUBen bigarren jardunaldia Zilarrezko Saioan murgiltzera gonbidatzen gaitu. Mundu osoko itsasoetan barrena ibiliko gara, non edertasuna, salaketa eta emozioa uztartzen diren gainazalaren azpian.

Saio honek hunkitu, zalantzan jarri eta inspiratzen duten lanak biltzen ditu, itsaspeko zinema aldi berean artea, testigantza eta erresistentzia ekintza izan daitekeela erakusteko. Film bakoitza ozeano desberdin baterako leiho bat da, baina baita bertan bizi eta babesten dutenen kontzientzia kolektiboa ikusteko leiho bat ere.

Bidaia Bingqian Gao britainiar errealizadorearen UnWRECKed lanarekin hasten da. Lan labur eta indartsua da, eta Dominika, Grezia eta Indonesiako urpeko irudiak eta eraldaketari buruzko hausnarketa intimoa uztartzen ditu. Bertan, pezioak — hondoratutako ontzien hondarrak eta aztarnak — erresilientziaren sinbolo bihurtzen dira: lekuak, non bizitza berriro hazten den, non suntsipenetik edertasuna sortzen den. Gaok apnea bidezko urpekaritza egiten du bere birjaiotze propioaren metafora gisa, eta gogorarazten digu, iraganaren pisuaren pean ere, beti dagoela argirako lekua.

Introspekziotik zuzeneko salaketara igaroko gara: Hendrik eta Claudia Schmitten (Alemania) Extinction. For a Bowl of Soup, jaialdiko pieza sendoenetako bat. Vigoko portuan filmatutako lan honek marrazo urdinen –horietako asko gazteak– harrapaketa masiboa dokumentatzen du, gerora hegatsen merkataritzan erabiltzeko. Bere gordintasunagatik eta edertasun formalagatik inpaktua sortzen duten irudien bidez, film laburrak oihu egiten du itsas bizitzaren alde, eta Europar Batasunean oraindik legezkoa den praktika bat salatzen du. Zinema aldaketarako tresna da, artea aktibismoa ere izan daitekeela gogorarazteko tresna.

Zeharkaldia José Ramón Castelló Forteten (Madril) La belleza que todavía podemos salvar lanarekin hasten da. Bidaia bisual bat da Floridako uretan barrena, eta kamerak, dokumentatu baino gehiago, birkonektatu nahi du. Itsasoak hondatzearen aurrean, Castellók itxaropen mezu bat eskaintzen du: oraindik bizitza geratzen da, oraindik garaiz gabiltza. Bere lanak, lirismoz beteak, ozeanoa paisaia gisa ez ezik, gure babesa arnasten, sentitzen eta itxaroten duen izaki gisa ere begiratzera gonbidatzen du.

Jorge Martínez Vázquez coruñarraren Dhangethi – Memories from Alif Dhaal lanarekin, bidaiak Maldivetako paradisu koralerantz jarraitzen du, Musikalen kategorian Zilarrezko Baranda irabazita. Film labur hau kolore eta bizitza eztanda bat da, marrazo grisak, arrain tropikalak eta koralak marearen erritmoan mugitzen diren sinfonia bisual bat. Doitasunez eta sentikortasunez filmatuta, Dhangethik itsas aniztasuna ospatzen du, eta olatu bakoitzaren azpian oraindik eusten dion unibertso dardarti bat ezkutatzen dela gogorarazten digu.

Dokumentalaren txanda Julio Junquera Aparicio cadiztarraren El alga invasora – Rugulopteryx Okamurae lanarekin iritsiko da. Lanak epaimahaiaren aipamen berezia jaso du, dibulgazio lanagatik, eta Mediterraneoan eta Atlantikoan zehar hedatzen den mehatxu isil bati heltzen dio: ekosistemak eraldatzen dituen eta tokiko biodibertsitatea mehatxatzen duen alga inbaditzailea. Junquerak arazo erreal eta nabarmen baten aurrean jartzen gaitu, zeinak gure kostei eragiten dien, eta konponbidea, neurri batean, gure kontzientziaren eta ekintzaren mende dago.

El Farandulero tenerifetarraren Un cuento del mar lanarekin, saioak tonu hibridoa hartzen du, kontakizun pertsonalaren, salaketaren eta poesia bisualaren artean. Film laburren kategorian Zilarrezko Baranda irabazi zuen, eta Kanarietako artxipelagoan eta Maldivetan egindako zeharkaldi bat kontatzen du, naturarekiko liluraren eta boterearekiko kritikaren artean. Sormen askatasunez eta ausardiaz kontatutako istorioa da, non itsasoa egiaren eszenatoki eta ispilu bihurtzen den.

Eta gaua ixteko, Nuno Sá portugaldarraren The Island of Giants iritsiko da, Dokumentalen kategorian Zilarrezko Baranda irabazi duena. 50 minutuko iraupenarekin, lan monumental honek Azoreetako artxipelagora garamatza, non zientzialari eta arrantzale talde batek balea marrazoen populazio ezezagun batekin topo egiten duen. Emaitza zientzia eta abenturaren arteko nahasketa bat da, itsas bizitzaren ulermena zabaltzen duen aurkikuntzaren istorio bat, Atlantikoko uren azpian oraindik misterioak argitu gabe daudela gogorarazten diguna.

CIMASUBeko Zilarrezko Saioa, zalantzarik gabe, kontraste emanaldi bat izango da: edertasunetik salaketara, emozio intimotik aurkikuntza zientifikora. Ozeanoa bere dimentsio guztietan ikusteko –babesleku, ispilu eta ohartarazpen gisa– eta gizakia itsasoarekin lotzen duen lotura sakona berresteko aukera.